akKasa

Nnadewa no: Nnwumayɛbea tweatibo ketewaa bi nanso ɛho nhia

Jul 30, 2025 Gyae nkrasɛm bi .

Wɔ nnipa anibuei abakɔsɛm tenten mu no, ebia nnadewa yɛ nneɛma a wɔayɛ a wontumi nhu nanso ɛho hia sen biara no mu biako. Saa ade a ɛnyɛ den yi a wɔde dade ayɛ no abɛyɛ abusuabɔ a aniwa nhu a ɛde wiase no ne ne dwumadi soronko ne amansan nyinaa bom. Efi tete Roma dade nnade so kosi nnɛyi adansi mu dade nnade so no, sɛnea nnade no dannan no da ɔkwan a nnipa adwinnade a ntease fa so no adi.

 

Nea ɛwɔ nnadewa no mu titiriw ne sɛnea etumi ka bom no. Ɛdenam nnadewa no a ɛde ne ho hyɛ nneɛma ahorow mu so no, ɛde nhyehyɛe mu abusuabɔ ahorow a ɛboro nneɛma no ankasa so ba. Wɔ duadwumfo adwuma mu no, nnadewa ma nnua a ɛsono emu biara gyina; wɔ adansi mu no, wɔdan kɔnkrit a wɔahyɛ no den ma ɛyɛ ɔdan a ɛyɛ den, a emu duru-soa; wɔ ɛlɛtrɔnik mfiri a wɔboaboa ano pɛpɛɛpɛ mpo mu no, nneɛma nketenkete a ɛte sɛ nnadewa-di dwuma titiriw wɔ amansin ahorow a ɛka bom mu. Ɛnyɛ sɛ saa abusuabɔ yi gyina hɔ ma honam fam ade a wɔde si hɔ nko, na mmom ɛyɛ nnipa nyansa a ɛne sɛ wɔde nneɛma bɛka nneɛma bom denam nnwinnade so nso ho sɛnkyerɛnne.

 

Sɛ yɛhwɛ nneɛma ho nyansahu a, nnadewa no nkɔso ne nkɔso a wonyae wɔ dade ho nimdeɛ mu no hyiae. Tete kɔbere ne dade nnadewa no yɛ nwunu na ɛbubu ntɛmntɛm, bere a nnɛyi dade a ɛnyɛ den ne kɔbere nnadewa wɔ nneɛma titiriw te sɛ nea ɛko tia nsɛe ne anyinam ahoɔden a ɛkɔ. Nsusuwii ahorow a wɔayɛ wɔ nnadewa ti nsusuwii ahorow-fi ti a ɛyɛ tratraa ne kurukuruwa a wɔtaa de di dwuma so kosi ti soronko a ɛyɛ nsensanee ne nhama so-da dwumadi mu nkyekyɛmu a wɔayɛ ama dwumadie tebea pɔtee bi adi. Saa su a ɛne sɛ wɔbɛyɛ nneɛma titiriw yi ama nnadewa ayɛ nneɛma a wɔahyɛ da ayɛ sen biara wɔ mfiridwuma nhyehyɛe no mu no mu biako.

 

Wɔ nnɛyi asetra mu no, ɛmfa ho sɛ mfiridwuma foforo a wɔde ka nneɛma bom te sɛ nneɛma a wɔde nkata so ne nea wɔde weld ayɛ aba no, nnadewa da so ara yɛ nea wontumi nsi ananmu. Wɔka mfiridwuma ho nyansapɛ a ɛnyɛ den: adwuma a wotumi de ho to so sen biara a wobenya denam nhyehyɛe a ɛyɛ mmerɛw sen biara so. Sɛ yɛhwehwɛ adan, dan mu nneɛma, ne nneɛma a wɔde nnadewa ayɛ mu a, yehu daa adeyɛ a adesamma fa so dan abɔde mu nneɛma ma ɛbɛyɛ anibuei kar no. Wɔ saa ntease yi mu no, nnadewa nyɛ nnwinnade ara kwa na mmom ɛyɛ honam fam ade a ɛkyerɛ nnipa nyansa nso.